İran savaşıyla tetiklenen küresel enerji krizinin, dünyayı yeniden kömüre yönelteceği yönündeki endişeler verilerle doğrulanmadı. Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) tarafından yayımlanan son analiz, “kömüre geri dönüş” senaryosunun gerçekleşmediğini ortaya koydu.
CREA’nın neredeyse gerçek zamanlı elektrik verilerine dayanan çalışmasına göre, Mart ayında küresel kömürden elektrik üretimi genel olarak yatay seyretti. Çin’de gazdan kömüre geçişlerin etkisiyle yüzde 2’lik sınırlı bir artış görülürken, Çin dışındaki ülkelerde kömür kullanımı yüzde 3,5 oranında geriledi. Aynı dönemde deniz yoluyla kömür taşımacılığı da yüzde 3 düşerek, COVID-19 salgınının zirve yaptığı 2021’den bu yana en düşük seviyesine indi.
Fosil yakıtların toplam elektrik üretimindeki payı da gerileme eğilimini sürdürdü. Küresel ölçekte fosil yakıt kaynaklı elektrik üretimi geçen yıla göre yüzde 1 azalırken, doğal gazdan üretimdeki düşüş yüzde 4’e ulaştı.
Yenilenebilirler krizin etkisini sınırladı
Analiz; Çin, ABD, Avrupa Birliği ve Hindistan gibi, küresel kömür enerjisinin yüzde 87’sini ve doğal gaz enerjisinin yüzde 60’ından fazlasını temsil eden büyük piyasaları kapsıyor. Bu dönemde kritik petrol ve gaz sevkiyat rotalarındaki aksaklıklar fiyatları yukarı çekerken, yenilenebilir enerji kaynakları dengeleyici rol oynadı.
Özellikle güneş enerjisi, yalnızca Mart ayında Avrupa’ya yaklaşık 3 milyar euro tasarruf sağladı. Aynı dönemde güneş enerjisi üretimi yüzde 14, rüzgar enerjisi üretimi ise yüzde 8 artış gösterdi.
CREA’ya göre, 2025 yılında devreye alınan yeni güneş ve rüzgar kapasitesi, küresel LNG arzında yaşanabilecek büyük ölçekli kesintilerin etkisini dengeleyebilecek seviyeye ulaştı.
Kömür neden geri dönmedi?
Uzmanlara göre kömürün beklenen geri dönüşü yapamamasının arkasında ekonomik ve yapısal nedenler bulunuyor. Kriz öncesinde dahi gazdan daha ucuz olan kömür santralleri zaten yüksek kapasitede çalışıyordu. Bu nedenle üretimi artıracak sınırlı bir alan kaldı.
Buna ek olarak, artan nakliye maliyetleri kömürü daha pahalı hale getirirken, yenilenebilir enerji ve depolama teknolojilerinin maliyet avantajı güçlenmeye devam etti. Bu durum, kömüre yeni yatırım yapılmasının ekonomik cazibesini zayıflattı.
Enerji güvenliğinde yön değişiyor
Avrupa başta olmak üzere birçok ülke, ithal yakıtlara bağımlılığı azaltmak için elektrifikasyon, ısı pompaları ve güneş enerjisi yatırımlarını hızlandırıyor. Fransa ve İngiltere gibi ülkelerin attığı adımlar, enerji güvenliğinin giderek daha fazla yenilenebilir kaynaklara dayandığını gösteriyor.
Bu dönüşümün küresel ölçekte nasıl hızlandırılacağı ise 24-29 Nisan tarihlerinde Kolombiya’nın Santa Marta kentinde düzenlenecek Birinci Uluslararası Fosil Yakıtlardan Adil Geçiş Konferansı’nda ele alınacak.
Kaynak: Euronews
