Çin, Gobi Çölü’nde kurduğu dünyanın en büyük fotovoltaik (PV) ve yoğunlaştırılmış güneş enerjisi (CSP) hibrit santralini ticari deneme işletmesine aldı. 1 GW kurulu güce sahip tesis, lityum batarya yerine erimiş tuzda depoladığı ısı sayesinde güneş battıktan sonra da elektrik üretmeye devam ediyor.
Çin’in önde gelen enerji şirketlerinden China Three Gorges Corporation (CTG), Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Hami kentinde inşa ettiği 1 gigavat (GW) kapasiteli PV-CSP hibrit güneş santralini ticari deneme işletmesine aldı. Gobi Çölü’nde hayata geçirilen proje, batarya kullanmadan güneş enerjisini depolayarak gece saatlerinde de elektrik üretebilmesiyle dikkat çekiyor.
Erimiş tuzda depolanan enerji gece üretime dönüşüyor
Toplam 900 MW fotovoltaik panel ve 100 MW yoğunlaştırılmış güneş enerjisi (CSP) ünitesinden oluşan tesis, yaklaşık 1.817 hektarlık bir alana kuruldu. Yaklaşık 3,53 milyar Çin yuanı (480 milyon dolar) yatırımla tamamlanan projede gündüz saatlerinde PV paneller doğrudan şebekeye elektrik verirken, CSP sistemi farklı bir yöntem izliyor.
Yaklaşık 260 bin güneşi takip eden ayna, 800 bin metrekarelik yansıtıcı yüzey aracılığıyla güneş ışınlarını odaklayarak erimiş tuzu 550 °C’ye kadar ısıtıyor. Depolanan bu ısı daha sonra buhar üretiminde kullanılıyor ve türbinleri çalıştırarak güneş battıktan sonra yaklaşık 8 saat boyunca elektrik üretimi sağlanıyor.
Ancak bu noktada önemli bir ayrıntı bulunuyor. Gece boyunca devam eden üretim, tesisin tamamındaki 1 GW kapasiteden değil, yalnızca 100 MW gücündeki CSP ünitesinden sağlanıyor. Buna rağmen sistem, güneş enerjisinin en önemli dezavantajlarından biri olan kesintili üretime batarya yerine termal depolama teknolojisiyle çözüm sunuyor.
Dünyanın en büyük PV-CSP hibrit tesisi oldu
CTG’nin kullandığı doğrusal Fresnel teknolojisinin, klasik Fresnel sistemlerine göre yaklaşık yüzde 10 daha yüksek ısı dönüşüm verimliliği sağladığı belirtiliyor. Ayrıca 46 döngülü tasarım sayesinde bakım çalışmaları sırasında da üretimin kesintisiz devam edebildiği ifade ediliyor.
Santral ilk kez 18 Eylül 2025 tarihinde şebekeye bağlanmıştı. Sürekli yük altında çalışmaya devam eden tesis bugüne kadar bölgesel şebekeye milyonlarca kilovatsaat elektrik sağladı. Ticari deneme işletmesine alınmasıyla birlikte proje artık tam ölçekli ticari kullanım aşamasına geçiş yapıyor.
Tam kapasiteyle çalıştığında tesisin yılda yaklaşık 2,07 TWh elektrik üretmesi, yaklaşık 830 bin hanenin elektrik ihtiyacını karşılaması ve yıllık 1,63 milyon ton karbondioksit emisyonunu önlemesi bekleniyor. Projenin ayrıca Sincan bölgesinde yenilenebilir enerji kullanım oranını yüzde 95’in üzerine çıkarması hedefleniyor.
Bu yatırımla birlikte Hami tesisi, daha önce dünyanın en büyük PV-CSP hibrit santrali unvanını taşıyan Noor Energy 1 projesini geride bıraktı.
Çin termal depolamaya yatırımını büyütüyor
Çin son yıllarda yalnızca güneş paneli kurulumlarında değil, enerji depolama teknolojilerinde de büyük ölçekli yatırımlar gerçekleştiriyor. CTG, Hami projesinin ikinci fazında toplam kapasiteyi 3 GW’a çıkarmayı planlıyor. Öte yandan China Energy Engineering Corporation da bölgede 1,5 GW kapasiteli yeni bir PV-CSP hibrit santralinin inşasına başladı.
Bataryalara alternatif mi?
Erimiş tuzla termal depolama teknolojisi, özellikle uzun süreli enerji depolama ihtiyacına çözüm sunmayı hedefliyor. Lityum iyon bataryalar daha çok kısa süreli pik yük yönetiminde avantaj sağlarken, CSP tabanlı termal depolama sistemleri daha uzun süre kesintisiz elektrik sağlayabiliyor.
Bununla birlikte uzmanlar, teknolojinin yaygınlaşmasındaki temel belirleyicinin maliyet olacağına dikkat çekiyor. Son yıllarda lityum iyon batarya maliyetlerinin hızla düşmesi nedeniyle, CSP tabanlı termal depolamanın uzun vadede ekonomik rekabet gücünü koruyup koruyamayacağı henüz netlik kazanmış değil.
Yine de Hami projesi, özellikle uzun süreli enerji depolama çözümlerinin çeşitlendirilmesi açısından güneş enerjisi sektöründe dikkat çeken örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: Electrek
