İspanya’da artan güneş enerjisi üretimi zaman zaman negatif elektrik fiyatlarına yol açarken, uzmanlar sorunun aşırı kapasite değil; depolama eksikliği, piyasa tasarımı ve yetersiz elektrik talebi olduğunu vurguluyor. Batarya yatırımları ve elektrifikasyonun ise yeni büyüme döneminin anahtarı olacağı belirtiliyor.
İspanya’nın son yıllarda güneş ve rüzgâr enerjisinde yakaladığı hızlı büyüme, bazı uluslararası yayınlarda “yatırımcıların ülkeden çekildiği” yönündeki haberlerle tartışma konusu oldu. Ancak sektör temsilcileri ve enerji uzmanları, yaşanan gelişmelerin bir krizden ziyade enerji dönüşümünün yeni aşamasını yansıttığını belirtiyor.
Geçtiğimiz yıl İspanya’da elektriğin yaklaşık %75’i yenilenebilir kaynaklardan üretilirken, rüzgâr ve güneş enerjisinin toplam elektrik üretimindeki payı %42’ye ulaştı. Bu sayede ülke, Avrupa’nın en düşük elektrik fiyatlarından birine sahip olurken, doğal gaz fiyatlarındaki dalgalanmalardan da önemli ölçüde korunmayı başardı.
Bununla birlikte, özellikle güneş üretiminin yoğun olduğu saatlerde arzın talebi aşması nedeniyle elektrik fiyatlarının yılın ilk üç ayında 397 saat boyunca negatif seviyeye düşmesi, bazı güneş santrallerinin gelirlerini azaltarak yatırımcıların beklentilerini olumsuz etkiledi.
İspanyol fotovoltaik sektörü derneği UNEF ise şirket satışlarının olağan piyasa hareketleri olduğunu, sektörde olağanüstü bir yatırımcı kaçışı yaşanmadığını ifade ediyor. Nitekim ülke, son bir yılda aylık ortalama 1,2 GW yeni rüzgâr ve güneş kapasitesini devreye almaya devam etti.
Uzmanlara göre temel sorun, güneş enerjisinin fazlalığı değil; üretilen elektriğin depolanamaması ve tüketimin gün içerisindeki üretim profiline uyum sağlayamaması. Bu nedenle batarya depolama sistemleri, akıllı elektrik tüketimi, elektrikli araç şarjının doğru zamanlanması ve piyasa mekanizmalarının yenilenebilir enerjiye uygun şekilde yeniden düzenlenmesi ön plana çıkıyor.
İspanya’da halen 27 GW büyüklüğünde batarya depolama projesi izin süreçlerinden geçerken, Avrupa Komisyonu da depolama yatırımlarını desteklemek amacıyla ülkeye 200 milyon avroluk devlet yardımını onayladı.
Enerji düşünce kuruluşu Ember’e göre önümüzdeki dönemde elektrikli araçlar, veri merkezleri ve sanayide artacak elektrik talebi, gündüz saatlerinde üretilen bol ve ucuz güneş elektriğinin daha verimli kullanılmasını sağlayacak. Böylece hem negatif fiyatların azalması hem de yenilenebilir enerji yatırımlarının ekonomik sürdürülebilirliğinin güçlenmesi bekleniyor.
İspanya deneyimi Türkiye için ne ifade ediyor?
İspanya örneği, yüksek güneş enerjisi penetrasyonuna ulaşan ülkelerde yeni yatırım döneminin artık yalnızca üretim kapasitesini artırmakla sınırlı olmadığını gösteriyor. Depolama sistemleri, talep tarafı katılımı, elektrikli ulaşım ve şebeke esnekliği, güneş enerjisinin ekonomik değerini koruyan temel unsurlar haline geliyor. Bu açıdan bakıldığında, Türkiye’de depolamalı GES yatırımları ile elektrifikasyonu destekleyecek politikalar, önümüzdeki dönemde sektörün sürdürülebilir büyümesi açısından kritik önem taşıyor.
Kaynak: Euronews
