Yenilenebilir enerji yatırımları küresel ölçekte yeni zirvelere ulaşmasına rağmen, sektördeki istihdam artışı ivme kaybetti. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) ve Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) birlikte yayımladığı “Renewable Energy and Jobs – Annual Review 2025” raporuna göre, yenilenebilir enerji sektöründeki istihdam 2024 yılında bir önceki yıla kıyasla yalnızca %2,3 artarak 16,6 milyon kişiye ulaştı.
Raporda, jeopolitik ve jeoekonomik gerilimlerin yanı sıra artan otomasyonun, yenilenebilir enerji iş gücü üzerindeki etkisinin giderek daha belirgin hale geldiği vurgulanıyor.
Çin açık ara önde, bölgesel dengesizlik sürüyor
Önceki yıllarda olduğu gibi, yenilenebilir enerji istihdamındaki büyüme dünya genelinde eşitsiz bir dağılım sergiliyor. Çin, hem kurulu güç artışı hem de ekipman üretimi açısından liderliğini sürdürüyor. Entegre ve büyük ölçekli tedarik zincirleri sayesinde düşük maliyetli ekipman üretimi, Çin’i küresel ölçekte rakipsiz kılıyor.
2024 yılında Çin, tahminen 7,3 milyon yenilenebilir enerji istihdamı yaratarak küresel toplamın %44’ünü oluşturdu. Avrupa Birliği, 2023 ile aynı seviyede kalarak 1,8 milyon istihdam bildirdi. Brezilya’da yenilenebilir enerji sektöründe çalışan sayısı 1,4 milyon olurken, Hindistan ve ABD’de istihdam artışı sınırlı kaldı; Hindistan’da 1,3 milyon, ABD’de ise 1,1 milyon seviyelerine ulaşıldı.
“Enerji dönüşümünün insan boyutu en az teknoloji kadar önemli”
IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, rapora ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: “Yenilenebilir enerji yatırımları hızla artıyor, ancak bu dönüşümün insan boyutu en az teknolojik boyutu kadar önemli. Hükümetler; ticaret ve sanayi politikaları yoluyla yatırımları teşvik etmeli, yerli kapasiteyi güçlendirmeli ve tedarik zinciri boyunca nitelikli iş gücü geliştirmelidir. İstihdamdaki coğrafi dengesizlik, uluslararası iş birliğinin yeniden güçlendirilmesi gerektiğini açıkça gösteriyor. Enerji dönüşümünde geride kalan ülkeler desteklenmelidir. Bu, yalnızca 2030’a kadar yenilenebilir enerji kapasitesini üç katına çıkarma hedefi için değil, dönüşümün sosyo-ekonomik faydalarının herkes için somut hale gelmesi açısından da kritik önemdedir.”
Güneş enerjisi istihdamda liderliğini koruyor
Teknoloji bazında bakıldığında, güneş enerjisi (PV) sektörü istihdamda liderliğini sürdürüyor. Kurulumlardaki hızlı artış ve panel üretim tesislerinin yaygınlaşması sayesinde sektör, 2024 yılında 7,3 milyon kişiye istihdam sağladı. Küresel PV istihdamının %75’i Asya’da yer alırken, bunun 4,2 milyonu Çin’de yoğunlaştı.
Güneş enerjisinin ardından sıvı biyoyakıtlar geliyor. Bu alanda 2024’te 2,6 milyon istihdam yaratılırken, işlerin %46,5’i Asya’da gerçekleşti. Hidroelektrik sektörü 2,3 milyon, rüzgâr enerjisi ise 1,9 milyon kişiye istihdam sağladı.
Kapsayıcı ve adil dönüşüm vurgusu
Rapor, sayısal verilerin ötesinde, yenilenebilir enerji iş gücünde kapsayıcılık ve eşitlik ihtiyacına güçlü bir vurgu yapıyor. Adil bir dönüşüm için kadınlar ve engelliler gibi grupların enerji dönüşümünün dışında kalmaması gerektiği belirtiliyor. Bugün hâlâ bu grupların potansiyelinin yeterince değerlendirilemediğine dikkat çekilerek, bilinçli, çok boyutlu ve sistematik politikalar çağrısı yapılıyor.
ILO Genel Direktörü Gilbert F. Houngbo ise şunları söyledi:
“Yenilenebilir enerji temelli bir geleceğe adil geçiş; kapsayıcılık, insan onuru ve eşit fırsatlar üzerine inşa edilmelidir. Ülkeler yenilenebilir enerji yatırımlarını ve istihdamı artırırken, engellilerin iş gücüne erişiminin politika tasarımının her aşamasına entegre edilmesi özel bir sorumluluktur. Erişilebilir eğitim sistemleri, kapsayıcı işe alım uygulamaları ve farklı ihtiyaçlara yanıt veren çalışma ortamları olmadan sürdürülebilir bir dönüşüm mümkün değildir.”
12. rapor, 5. kez ILO iş birliğiyle hazırlandı
Bu yıl 12’ncisi yayımlanan Yıllık Değerlendirme Raporu, IRENA’nın yenilenebilir enerji dönüşümünün sosyo-ekonomik etkilerine yönelik kapsamlı analiz çalışmalarının bir parçası niteliğinde. Rapor, ILO ile beşinci kez ortaklaşa hazırlanırken, engellilerin iş gücüne katılımına ilişkin bölüm ILO’nun uzmanlığıyla oluşturuldu.
Raporu buradan indirebilirsiniz.
