Avrupa Birliği, enerji dönüşümünde kritik bir eşiği aştı. Ember düşünce kuruluşunun yayımladığı yeni rapora göre, 2025 yılında AB’de rüzgâr ve güneşten üretilen elektrik, ilk kez fosil yakıtlardan üretilen elektriği geçti. Rüzgâr ve güneş toplamda AB elektrik üretiminin yüzde 30’unu oluştururken, fosil yakıtlar yüzde 29’da kaldı. Uzmanlar bu gelişmeyi, temiz enerjiye geçişte “büyük bir dönüm noktası” olarak nitelendiriyor.
Rapora göre, hidroelektrik üretimindeki yüzde 12’lik düşüş ve gaz kullanımındaki artışa rağmen, AB elektriğinin neredeyse yarısı yenilenebilir kaynaklardan sağlandı. Kömür ise yüzde 9,2 ile tarihî dip seviyesine gerileyerek neredeyse sistemden çıkma noktasına geldi. AB’nin 19 ülkesinde kömürden elektrik üretimi artık toplamın yüzde 5’inin altında.
Buna karşın 2025’te gazdan elektrik üretimi yüzde 8 arttı. Hidroelektrikteki düşüş bu artışın temel nedeni olurken, gaz ithalat faturası 32 milyar euroya yükseldi. Gaz kullanımının yoğun olduğu saatlerde yaşanan fiyat sıçramaları, 21 AB ülkesinde toptan elektrik fiyatlarını da yukarı çekti.
Ülke bazında bakıldığında, AB genelinde tablo olumlu olsa da 27 üye ülkenin yalnızca 14’ünde rüzgâr ve güneş, fosil yakıtları geçti. Hollanda ve Hırvatistan bu gruba ilk kez katılırken; Yunanistan, Bulgaristan ve Slovenya gibi ülkeler güneşteki hızlı artış sayesinde “eşik noktasına” çok yaklaştı. İsveç ise 2010’dan bu yana bu alanda lider konumda.
Raporda özellikle güneş enerjisinin yükselişi dikkat çekiyor. Güneşten elektrik üretimi üst üste dördüncü yılda yüzde 20’nin üzerinde artarak 369 TWh’ye ulaştı. Güneş, düşük maliyeti sayesinde fosil yakıtlardan çıkışın ana itici gücü olarak öne çıkıyor.
Ancak uzmanlar önemli bir uyarıda bulunuyor: asıl sorun üretimde değil, iletimde. AB’nin büyük ölçüde kömür ve gaz santrallerine göre tasarlanmış “eski” elektrik şebekesi, hızla artan güneş ve rüzgâr kapasitesini taşımakta zorlanıyor. Bu durum, yenilenebilir enerjinin zaman zaman boşa gitmesine yol açıyor. Avrupa Komisyonu’na göre 2030 hedeflerine ulaşmak için her yıl yaklaşık 584 milyar euro şebeke yatırımı gerekiyor. AB temiz enerjiye doğru hızla ilerliyor; ancak şebeke altyapısı güçlendirilmeden bu dönüşümün sürdürülebilir olması zor görünüyor. Enerji dönüşümünün bir sonraki büyük sınavı, üretimi değil sistemi dönüştürmek olacak.
Kaynak: Euronews
