Avrupa elektrik piyasalarında nisan ayında dikkat çekici bir tablo ortaya çıktı. Artan güneş enerjisi üretimi ve mevsimsel talep düşüşüyle birlikte birçok ülkede elektrik fiyatları gerilerken, bazı saatlerde tarihi negatif fiyatlar kaydedildi. Ukrayna’da ise gün öncesi elektrik fiyatı ortalama 113 avro/MWh seviyesinde gerçekleşti.
Enerji düşünce kuruluşu Ember verilerine göre, Avrupa’da ortalama toptan elektrik fiyatları mart ayına kıyasla nisanda önemli ölçüde düştü. İtalya’da fiyatlar yüzde 16 gerileyerek 120,1 avro/MWh’ye, Almanya’da yüzde 18,9 düşüşle 80,5 avro/MWh’ye, Fransa’da ise yüzde 38,3 azalışla 39,5 avro/MWh’ye indi. İspanya’da fiyatlar 42,6 avro/MWh seviyesinde kalırken, Polonya, Slovakya ve Macaristan’da da düşüş eğilimi sürdü.
Negatif fiyatlar yeniden gündemde
Avrupa piyasalarında özellikle yüksek güneş üretiminin görüldüğü saatlerde negatif elektrik fiyatları dikkat çekti. Bloomberg’in aktardığına göre, 26 Nisan’da Almanya’da öğle saatlerinde elektrik fiyatı Epex Spot piyasasında eksi 413,7 avro/MWh’ye kadar geriledi. Aynı saatlerde Fransa’da eksi 412,5 avro/MWh seviyeleri görülürken, Macaristan, Slovakya ve Çekya’da da benzer negatif fiyatlar oluştu.
Uzmanlara göre bu durumun temel nedeni, hızla artan yenilenebilir enerji üretimine karşın depolama kapasitesinin ve şebeke esnekliğinin yeterince gelişmemiş olması. Özellikle hafta sonlarında düşük talep ile yüksek güneş üretiminin birleşmesi, sistemde arz fazlasına yol açıyor.
Bloomberg değerlendirmesinde, Avrupa’da negatif elektrik fiyatlarının artık istisnai değil giderek daha sık görülen bir piyasa dinamiği haline geldiği vurgulandı.
Güneş enerjisinin yükselişi sürüyor
Ember verilerine göre küresel güneş enerjisi üretimi geçen yıl yüzde 30 artarak 636 TWh büyüme gösterdi. Böylece güneş enerjisi üretimi 2015’e kıyasla 10 katın üzerinde artmış oldu.
Avrupa Birliği’nde ise 2025 yılında rüzgar ve güneş enerjisi toplam elektrik üretiminin yüzde 30’unu karşılayarak ilk kez fosil yakıtları geride bıraktı. Fosil kaynakların payı aynı dönemde yüzde 29 seviyesinde gerçekleşti.
Avrupa Komisyonu’ndan enerji desteği
Öte yandan Avrupa Komisyonu, Orta Doğu’daki gelişmelerin enerji maliyetleri üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla yeni bir geçici devlet yardımı çerçevesi kabul etti. METSAF adı verilen düzenleme ile üye ülkelere, enerji yoğun sektörlere yönelik elektrik maliyeti desteklerini artırma imkanı tanındı.
Yeni mekanizma kapsamında elektrik tüketim maliyetleri için sağlanan destek oranı yüzde 50’den yüzde 70’e çıkarılabilecek. Avrupa çelik sanayisi temsilcileri kararı memnuniyetle karşılarken, yüksek elektrik fiyatlarının Avrupa için yapısal bir sorun olmaya devam ettiğine dikkat çekti.
Ukrayna’da fiyat 113 avro/MWh
Ukrayna’da ise gün öncesi piyasasında ortalama elektrik fiyatı nisanda aylık bazda yüzde 21,6 gerileyerek 5.791,6 grivna/MWh seviyesine düştü. Bu rakam ortalama kurla yaklaşık 112,9 avro/MWh’ye karşılık geliyor.
Aynı dönemde Ukrayna’nın elektrik ithalatı bir önceki aya göre yüzde 40 azalırken, ihracat ise yüzde 10 arttı. Enerji düzenleyicisi NEURC, mayıs itibarıyla gün öncesi ve dengeleme piyasalarında yeni tavan fiyat uygulamasına geçti.
Kaynaklar: GMK; Ember, Bloomberg, ExPro Electricity, Ukrayna Market Operator verileri
